Lịch Sử Phát Triển KOC Tại Việt Nam: Từ Những Bài Blog Yahoo Đến "Đế Chế" Tỷ Đô TikTok

Tác giả: Ban Nghiên cứu Height Media | Chủ đề: Phân tích thị trường

Nhiều người nghĩ rằng KOC (Key Opinion Consumer - Người tiêu dùng có sức ảnh hưởng) là một khái niệm mới toanh vừa sinh ra cùng với TikTok.

Nhưng thực tế, KOC đã tồn tại ở Việt Nam từ gần 20 năm trước, chỉ là dưới những hình thái và tên gọi khác nhau. Hiểu được lịch sử phát triển của KOC chính là hiểu được sự thay đổi trong tâm lý mua hàng của người Việt.

Hãy cùng Height Entertainment ngược dòng thời gian để xem "quyền lực mua sắm" đã chuyển giao như thế nào từ những con chữ trên Blog sang những video ngắn triệu view ngày nay.

Giai đoạn 1: "Tiền sử" (2005 - 2010) - Kỷ nguyên của Yahoo & Diễn đàn

Từ khóa: Chân thực, Mộc mạc, Chữ viết (Text).

Đây là thời kỳ sơ khai của Internet Việt Nam. Khi chưa có Facebook hay TikTok, người ta tin ai?

Người ta tin các "Mẹ bỉm sữa" trên Webtretho, Lamchame hay các "thánh công nghệ" trên Voz, Tinhte.

• Đặc điểm: Những người review thời này hoàn toàn là người dùng thật 100%. Họ viết những bài dài cả nghìn chữ, chụp những tấm ảnh mờ tịt bằng máy ảnh kỹ thuật số đời cũ để chia sẻ kinh nghiệm dùng tã bỉm, dùng điện thoại.

• Giá trị: Niềm tin tuyệt đối. Không có quảng cáo (Booking), không có tiền bạc chi phối.

• Hạn chế: Độ phủ hẹp, chỉ gói gọn trong các cộng đồng nhỏ.

Giai đoạn 2: Kỷ nguyên Vlogger & Hot Face (2011 - 2017) - Sự trỗi dậy của KOL

Từ khóa: Hào nhoáng, Thần tượng, Youtube/Facebook.

Sự xuất hiện của Youtube và Facebook đã sinh ra thế hệ Vlogger đời đầu (JVevermind, Huyme, Changmakeup...) và các Hot Girl/Hot Boy.

• Đặc điểm: Đây là lúc các nhãn hàng bắt đầu nhảy vào. Họ trả tiền để sản phẩm xuất hiện trong các video được dàn dựng công phu, hình ảnh đẹp lung linh. Khái niệm KOL (Key Opinion Leader) ra đời. Người review lúc này bắt đầu trở thành "người nổi tiếng".

• Sự dịch chuyển: Từ "Chia sẻ miễn phí" sang "Quảng cáo có phí".

• Hệ quả: Khoảng cách giữa người review và người xem bắt đầu nới rộng. Khách hàng bắt đầu nghi ngờ: "Liệu họ khen vì sản phẩm tốt hay vì được trả tiền?".

Giai đoạn 3: Kỷ nguyên Micro-Influencer (2018 - 2019) - Tìm lại niềm tin

Từ khóa: Review hội nhóm, Instagram, Nano Influencer.

Khi người dùng bắt đầu "bội thực" với quảng cáo của người nổi tiếng, họ quay về tìm kiếm sự chân thật từ những người ít nổi tiếng hơn nhưng có chuyên môn sâu (Micro-Influencer).

• Đặc điểm: Sự bùng nổ của các Group Review trên Facebook (Hội Review Đồ Ăn, Nghiện Nhà, Yêu Bếp). Ai cũng có thể trở thành người đánh giá.

• Giá trị: "Quyền lực" bắt đầu được san sẻ lại cho người tiêu dùng bình thường.

Giai đoạn 4: "Đế chế" KOC & TikTok Shop (2020 - Nay) - Cuộc cách mạng mua sắm

Từ khóa: Video ngắn, Chốt đơn, Affiliate (Tiếp thị liên kết).

Đại dịch Covid-19 và sự bùng nổ của TikTok đã tạo ra cú nổ lớn nhất lịch sử: Sự ra đời chính thức của danh xưng KOC.

• Sự khác biệt cốt lõi:

  • Ngày xưa: Review xong để đó -> Khách hàng tự đi tìm chỗ mua.

  • Ngày nay: Review xong -> Gắn link giỏ hàng (TikTok Shop/Shopee) vào video -> Khách bấm mua ngay lập tức.

• Ai cũng là KOC: Không cần ngoại hình đẹp như Hot Girl, không cần máy quay xịn như Youtuber. Chỉ cần một chiếc điện thoại và khả năng nói chuyện duyên dáng, một bà nội trợ, một sinh viên hay một anh công nhân đều có thể trở thành "Chiến thần chốt đơn".

• Đo lường: Hiệu quả không còn tính bằng Like, mà tính bằng Doanh số (GMV). KOC trở thành một nghề kiếm tiền tỷ thực thụ nhờ hoa hồng Affiliate.

Giai đoạn 5: Tương lai (2025 trở đi) - Live Commerce & AI KOC?

Chúng ta đang đứng trước ngưỡng cửa của một sự thay đổi mới.

• Livestream là vua: Không chỉ video ngắn, các phiên Livestream kéo dài 12-24 tiếng đang trở thành "bình thường mới".

• AI KOC (Người ảo): Các KOC tạo ra bằng trí tuệ nhân tạo có thể livestream không biết mệt mỏi 24/7.

Bài học cho Doanh nghiệp: "Thích nghi hay là Chết?"

Nhìn lại lịch sử để thấy: Khách hàng ngày càng thông minh hơn và khó tính hơn. Họ đã đi từ việc "Tin vào quảng cáo" (TVC) $\rightarrow$ "Tin vào thần tượng" (KOL) $\rightarrow$ và bây giờ là "Tin vào người dùng thật" (KOC).

Nếu doanh nghiệp của bạn vẫn chỉ đang đổ tiền vào những bài viết PR sáo rỗng hay những TVC hào nhoáng xa rời thực tế, bạn đang đi ngược lại dòng chảy lịch sử.

Tại Height Entertainment, chúng tôi giúp bạn bắt kịp con tàu tốc hành này. Chúng tôi kết nối bạn với thế hệ KOC mới nhất - những người nắm giữ chìa khóa niềm tin của khách hàng hiện đại.

Đừng để thương hiệu của bạn trở thành "người tối cổ":

Cập nhật ngay xu hướng Booking KOC mới nhất 2025 cùng chúng tôi:

1. 👉 NHẬN BÁO CÁO XU HƯỚNG KOC TIKTOK 2025

2. 👉 TƯ VẤN CHUYỂN ĐỔI TỪ MARKETING TRUYỀN THỐNG SANG KOC

3. 👉 DANH SÁCH KOC THẾ HỆ MỚI TIỀM NĂNG NHẤT